Geef je op voor de E-zine

en ontvang regelmatig onze nieuwsbrief

Aanmelden

Koester de liminale fase

Koester de liminale fase

In veel culturen gaat de overgang van belangrijke fasen in het leven van een persoon of van een gemeenschap gepaard met vaste rituelen. Denk aan rituelen rondom dood, geboorte, huwelijk, toetreden tot een dorp of gemeenschap, volwassen worden. Of de ontgroening bij studentenverenigingen. In de antropologie heten deze rituelen Rites de Passage.

800px Azteeks sjamaan Jorge Nopaltzin GuaderramaDe term werd geïntroduceerd door de Franse antropoloog (met Duits-Nederlandse ouders) Arnold van Gennep (1873-1957) in zijn boek ‘Les Rites de Passage’ uit 1909. De antropologen Turner en Geertz werkten de bergippen verder uit in de jaren zestig. Volgens Van Gennep zijn er drie fases waarin een rite de passage zich ontwikkelt: afscheiding, liminaliteit (transitie) en re-integratie. Voorbeelden van kenmerkende rites de passage zijn die waarbij jongeren in het regenwoud van Brazilië, of bij de Mwiri in Uganda de overgang van kind naar volwassene maken. De jongeren gaan vaak dagen bloot het oerwoud in. Zo scheiden zij zich af van hun moeders en het dorp. In het oerwoud ondergaan ze allerlei proeven. In onze ogen zijn deze niet altijd even acceptabel: slaan, handschoenen aan vol met bijtende mieren, littekens snijden,... Maar ook leren jagen, verhalen over de voorouders aanhoren en de goden aanbidden. Tegenwoordig komen daar vaak “moderne” rituelen bij zoals aidsvoorlichting en emancipatieonderwijs. De dagen dat ze in het woud leven, noemen we de liminale fase. Het is in deze intensieve, geritualiseerde periode dat er daadwerkelijke mega-veranderingen plaatsvinden. Als de jongere daarna met grootste feesten in het dorp onthaald worden, zijn ze volwassen. Ze mogen alles wat de ouderen ook doen en worden volledig serieus genomen. Pubertijdsproblemen zijn er dan ook niet!

Wat kunnen we daar nu mee in organisaties? Wat mij steeds weer opvalt is hoe groot de druk is om reorganisaties of cultuurverandering zo snel mogelijk te laten verlopen. “Mensen zijn onzeker, willen duidelijkheid, klanten merken dat we aan het veranderen zijn,...” zijn drijfveren om snel van het oude naar het nieuwe te willen gaan. Wat natuurlijk niet lukt... Bijna elke reorganisatie gaat met vertraging gepaard. Raar eigenlijk, dat we in westerse organisaties de overgangsfase of liminale fase proberen te verkorten en als negatief beschouwen, terwijl overal en in alle tijden volken weten dat dát nu juist de ultieme periode en unieke kans is om tot waarachtige change te komen.

Als we nu eens gaan doen wat in onze menselijke aard ligt. Veel aandacht besteden aan die liminale fase. Koesteren van de onzekerheid en blij zijn met het losweken van oude machtsstructuren. Een zogenaamde “communitas” vormen van mensen die in hetzelfde schuitje zitten en samen de verandering ondergaan. Tijd en aandacht besteden aan rituelen om afscheid van het oude- en herintrede in het nieuwe te vieren. De oude “geesten” (waarden, producten, missie) verdrijven en nieuwe (cultuur, processen, het nieuwe werken) uitnodigen. Begrijpen dat de oude leider niet altijd de aangewezen persoon is om changemanager te zijn, maar dat je daar een “magiër” ofwel procesbegeleider voor nodig hebt. Die zin geeft aan de toekomst en psychologische onzekerheid kan begeleiden. Die zich terug trekt als het ritueel voltrokken is...

Misschien is verandermanagement dan helemaal niet meer zo ingewikkeld. We doen het immers al eeuwen! Wil je hierin duiken en heb je zin in stevige kost? Lees dan de boeken van:

  • Van Gennep, Arnold (1909). ‘Les rites de passage”
  • Turner, Victor (1967). ‘Betwixt and between: the liminal period in rites de passage,’ Forest of symbols: aspects of the Ndembu ritual, Cornell UP, Ithaca, pp. 23-59.
2
Verwaarloosde rituelen geven gedoe
Ritualiseer je eerste 90 dagen leiderschap
Comment for this post has been locked by admin.
 

Reacties

By accepting you will be accessing a service provided by a third-party external to https://academievoororganisatiecultuur.nl/

Inschrijven leergang, trainingen congressen

  • 25 juni 2021, Veranderen met impact, Burgers’ Zoo (Arnhem) & online

    Voor meer informatie en aanmelden

  • Leergang Antropologische Teambegeleiding - Dé facilitatieleergang met dialoogvormen uit de hele wereld

    Data en inschrijven

  • Trainingen Deep Democracy

    Inclusieve dialoog en besluitvorming. Werken met de onderstroom van organisaties. Ruimte voor de wijsheid van de minderheid. Data en inschrijven.

  • Training Own Your Rank

    Over ranking en positie pakken. Krachtig én verbindend zijn. Stap in de spotlights. Data en inschrijven.

  • Training Kampvuurgesprekken

    Besluiten zonder verliezers. Krachtig besluitvormingsmodel voor leiders en facilitators. Data en inschrijven.

  • Leergang Organisatiecultuur. Corporate Antropologie – echt aan de slag met organisatiecultuur

    Intensieve en unieke leergang voor leiders en veranderaars. Data en inschrijven.

  • Column DFT

    ondertussen

  • Rituelen als reddingsboei

    Rituelen als reddingsboei

In beeld

Dubbel Date met Esther van Fenema

Columnist en antropoloog Mening of neutraal Podcast met Danielle Braun en Ruben Klerkx1

Corona en cultuur

antropologisch duiden van groepsgedrag in crisis

iStock 1215697335 570

Hugs

Een film van Danielle Braun

Waarom digitaal werken vermoeiend is

Aandacht is het nieuwe goud

Een film van Danielle Braun

Nieuwe podcast met Tjip de Jong

Hoe wordt de mens gevormd door zijn tribe?

Patronen. Het nieuwe boek van Danielle Braun. Verschijnt begin mei. 

Patronen. Het nieuwe boek van Danielle Braun. Verschijn begin mei

Nieuwste Blog

Barbara Barbara is ziek. Griep met longontstekingsachtige klachten. Gelukkig geen corona. Maar wel pittig beroerd. Barbara krijgt bloemen van de zaak. En een kaartje. Barbara is communicatiemedewerkster bij een pensioenverzekeraar. Haar baas belt haa...