Pinksteren - de heilige geest van organisaties - column DFT 1 juni 2020
Pinksteren. Christenen geloven dat de Heilige Geest mensen beroert en het geloof te delen en voor te leven. Dat doet de vraag reizen wat een geest, een spirit, een ziel eigenlijk is. Filosofen, psychologen, theologen buigen zich al eeuwenlang hierover. Wat is het spirituele, het sacrale, dat in ons lichaam huist en ons mensen tot mens maakt? Een verzameling neurologische processen of iets van buitenaf? En als er dan zoiets is... Heeft een organisatie of een bedrijf dan ook een spirit?
De ziel van een organisatie
Ons stoffelijke lichaam vernieuwt zich continue. De gemiddelde cel houdt het zo'n zes weken vol. Dat betekent dat je elke twee maanden een geheel stoffelijk vernieuwd persoon bent. Toch ben jij jij. Organisaties wisselen bazen, medewerkers, kantoorpanden, klanten. Toch zijn ze soms na 100 jaar nog steeds dat unieke bedrijf, met de geest van de oprichter in zich. Je merkt het als een organisatie een sterke 'ziel' heeft. Mensen werken er niet alleen om geld te verdienen, maar vanuit de oprechte bedoeling. Blijkbaar heeft een organisatie ook een overdraagbare, niet stoffelijke kern, ziel, DNA, identiteit die het stoffelijke overleeft en overstijgt. Als antropoloog ben ik steeds op zoek naar 'totems' in organisaties. Een object, beeld bij de ingang, logo, verhaal, ritueel, website, portrettengalerij dat is gemaakt om de organisatiespirit te vangen, zichtbaar te maken en vaste vorm te geven.
Uitroken
Soms heb je last van oude spirits in je bedrijf. Dan ben je gefuseerd en er is nog 'de oude groep' en 'die nieuwe'. Of Klaas-Jan, de oprichter van een familiebedrijf, is al 3 jaar overleden, maar iedereen vult de oude urenstaatjes in zoals hij dat graag wilde. Volgens Indiaanse Sjamanen, Surinaamse Winti Priesters, Balinese Hindoe's, Mexicaanse Katholieken en andere gelovigen van divers cultureel pluimage, gaan oude geesten nooit zomaar weg. Die moet je uitroken. Met gezangen, gebeden, wierrook of enge maskers. Wil je van een oude werkwijze of bedrijfscultuur af en op weg naar nieuwe toekomst? Vergeet dan niet om een ritueel, passend bij je bedrijf, uit te voeren en die oude beleidsstukken in een vuurkorf in de hens te steken met een goeie bitterbal erbij.
Ontzielde organisaties
Je voelt het direct als klant of nieuwe medewerker; of je in een ontzielde of bezielde organisatie rondloopt. Ontzielde organisaties hebben elke maand weer een Mieke Telkamp 'waarheen waartoe leidt de weg en zijn wij op aarde' heisessie. In bezielde organisaties bruist het, en zijn mensen in verbinding met elkaar, met klanten, burgers, patiënten, leerlingen. Natuur en duurzaamheid is geen green wash gimmick maar heel gewoon. Medewerkers komen en gaan in gezonde verhoudingen. In organisaties met een ziel is aandacht goud waard. Ziel kwijt? Roep organisatiegeesten en bedrijfsvoorouders aan en stof je totem af.
