Geef je op voor de e-zine

Cultuur veranderen? Knoppen om aan te draaien

dark-1850120_1920-def

Over organisatiecultuur wordt veel gezucht, geschreven, gezwoegd en gezweet. We weten wel dat soft controls, cultuur belangrijk zijn naast hard controls. Maar het is zo’n lastig onderwerp om concreet te maken. Als mensen bij mij in een training komen of bij de leergang Corporate antropologie – aan de slag met organisatiecultuur en ik vraag hen wat ze komen doen, dan gaan mensen vaak allerlei bouwende en stapelende gebaren maken met hun handen. Alsof je probeert cultuur ‘vast te pakken’.

Een bekende antropoloog, Bateson, zei eens: ‘als je je hand opsteekt en ernaar kijkt, wat zie je dan? De meeste mensen zien dan vijf vingers. Maar een antropoloog ziet de ruimte tússen de vingers’. Cultuur gaat over de ruimte tussen mensen in. De onzichtbare lijntjes die mensen verbinden. De white spaces, of roze, bruine, groene, rode, blauwe ‘in between people’. Daar zit cultuur.

In ons managementdenken en MBA-achtige opleidingen overheerst het psychologisch paradigma als we naar organisaties en groepsdynamiek kijken. We interveniëren op individueel niveau. Stel: Annemarie werkt in een team. Het gaat niet zo goed met Annemarie in het team. Dat spreek je haar individueel aan. Zo hoop je dat Annemarie haar overtuigingen verandert, daardoor haar gedrag en werkprestaties bijstelt en dat zo de samenwerking en sfeer in het hele team verbetert. De knop om aan te draaien is dan het individu. Soms is dat effectief. Vaak ook niet. Stel je voor, het werkt niet en je neemt afscheid van Annemarie. In plaats van haar komt Petra in het team. Aanvankelijk ben je verheugd: heerlijk, wat een frisse wind. Maar na zes weken… denk je toch… hee… Petra lijkt best veel op Annemarie. Daar zit cultuur: dat je in een bepaalde context iets anders doet dan je individueel van plan bent. Dat er als het ware een soort deken over een team of organisatie heen ligt. Je hebt als leider of begeleider niet alleen te maken met de optelsom van individuen in een groep, maar met een soort aparte entiteit die je ‘cultuur’ kunt noemen.

Hoe werk je nu met of aan die entiteit ‘cultuur’? Hoe beïnvloed je die? Uit de culturele antropologie weten we dat cultuur lastig te veranderen is, maar dat cultuur wel continue verandert. Cultuur verandert niet in tsunamiachtige uitrolprogramma’s. De vijf nieuwe kernwaardes op de koffiemok schrijven heeft maar beperkt effect iedereen door een trainingsprogramma jagen is vaak ook wat teleurstellend qua resultaat. Wat we wel weten is dat je cultuur kunt beïnvloeden door een aantal interventies die wij mensen al eeuwen en eeuwen doen. We weten namelijk al lang hoe je tribes bouwt. We zijn het alleen soms even vergeten in onze gebouwen van beton. Culturele knoppen om aan te draaien zijn:

  • Vertel verhalen. Verhalen over ontstaan van cultuur. Over het waarom van de verandering. Over de toekomst. Over dromen.
  • We weten dat mensen gevoelig zijn voor verhalen met elementen die ons brein ‘lekker’ vindt: humor, seks, geweld, bloed, liefde, felle kleuren doen het goed. Hier kan je gebruik van maken bij cultuurverandering.
  • Sluit aan bij bekende narratieven: is er al een corporate story of ‘religieuze mythe’ haak daar dan bij aan.
  • Geef mensen met frisse ideëen zendtijd en ranking. Frisse meningen verdienen bescherming, anders worden ze al snel door traditie doodgeknuffeld.
  • Vier rituelen die gaan over verandering en vernieuwing. Fusie: vier zoals je een bruiloft viert. Afscheid: begraaf oude ideëen en verdeel de erfenis. Nieuwe start-up: bouw totems.
  • Leiders gaan voor. Je hebt als leider geen extra salarisschaal omdat je zo slim bent, maar omdat je bereid bent onzekerheid van de tribe te dragen en naar voren te stappen bij vernieuwing waar anderen terug deinzen. Stap naar voren en vertel een goed verhaal.

Dr. Danielle Braun – corporate antropoloog. Auteur van de boeken de Corporate Tribe, Building Tribes en Da;s Gek. Danielle is directeur van de Academie voor Organisatiecultuur, boardroombegeleider, geeft college's op de Universiteit en is publicist onder de titel #antropoloogdesvaderlands. In januari staat ze op de planken met een theatertour over haar reizen en de levenslessen daar uit.

0
Verwondering
Het gezamenlijk vieren van religieuze feestdagen v...

Inschrijven leergang, trainingen congressen

  • 3 oktober 2019 IIA Masterclass cultuur, Nieuwegein

    Meer informatie en inschrijven

  • 17 oktober 2019 Breinvoer, Baarn

    Meer informatie

  • 13 november 2019 Corporate Culture Event, Burgers’ Zoo, Arnhem

    Meer informatie

  • 15 november 2019 seminar Veranderkracht, Driebergen

    Meer informatie

  • 21 november 2019 Masterclass ‘Verandering, totempalen en magie’, HAN Arnhem

    Hele reeks volgen of losse masterclass van Danielle Braun Meer informatie en inschrijven

  • 9 december 2019 Collegereeks Leiderschap van Nu, Baarn

    Met André Wierdsma, Danielle Braun, Hans van der Loo, Thom Verheggen, Annemieke Roobeek, Raymon Geurts.Meer informatie

  • 12 december 2019 Congres Netwerkleiderschap

    Informatie volgt...

  • Januari 2020 Theatertour door Nederland

    Meer informatie

  • Training Building Tribes

    Aan de slag met dialoogvormen van over de hele wereld. Boost je facilitatie skills. Een echte vaardigheidstraining. Data en inschrijven

  • Trainingen Deep Democracy

    Inclusieve dialoog en besluitvorming. Werken met de onderstroom van organisaties. Ruimte voor de wijsheid van de minderheid. Data en inschrijven.

  • Training Own Your Rank

    Over ranking en positie pakken. Krachtig én verbindend zijn. Stap in de spotlights. Data en inschrijven.

  • Training Afrikaanse Kampvuurgesprekken

    Besluiten zonder verliezers. Krachtig besluitvormingsmodel voor leiders en facilitators gebaseerd op de Afrikaanse Volksraadplegingen. Data en inschrijven.

  • Leergang Organisatiecultuur. Corporate Antropologie – echt aan de slag met organisatiecultuur

    Intensieve en unieke leergang voor leiders en veranderaars. Data en inschrijven.

  • Ondertussen

    ondertussen

In beeld

Building Tribes - reisgids door organisaties. Nieuw boek, lezing, training

Longlist2019 mijnboek buildingtribes def

Winnaar Managementboek van het jaar 2016!

Managementboek van het jaar

Nieuwste Blog

De top van de Nederlandse politie ligt weer eens onder vuur. Zou te weinig doen aan wangedrag en discriminatie. Een politiecoach luidde de klokkenluidersklok. Erik Akerboom reageert geschrokken. Weer eens ja. 25 jaar geleden toen ik promoveerde op ee...

 

Breinvoer - maak kennis met het werk van Gregory Bateson


Als je naar je hand kijkt, zie je dan je vingers? Of zie je de ruimte tussen de vingers? Gregory Bateson zag vooral het laatste. Altijd op zoek naar relaties tussen mensen en dingen. The spaces between people. En hoe die op elkaar inwerken.

Leike van Oss en Danielle Braun zijn gefascineerd door Bateson. In zijn werk zien ze psychologie (Leike) en antropologie (Danielle) samenkomen. De complexiteit van Bateson's werk geeft heerlijke hersenkrakers en een prettig soort verwarring in het kijken naar organisaties, jezelf en de wereld. Je ziet de ruimte tussen de vingers. Op 17 oktober geven Danielle en Leike een workshop over Bateson.

Lees snel verder!