Het nieuwe werken – Nomadisch werken

Deze zomer vond ik mijzelf af- en toe terug, achter de laptop in een lodge bij de Grand Canyon in de VS of aan de rand van het zwembad in Soest terwijl mijn kinderen hun nieuwste salto’s oefenden. Met zakenpartner Jitske mijmerde ik over de vraag of dat nu heel zielig was, altijd en overal doorwerken als ZZPer, of juist het toppunt van vrijheid en romantiek dat wij niet perse elke dag om 9.00 uur in een airco kantoorpand hoefden te zitten en dat privé en werk zo naadloos in elkaar kunnen overlopen. Mmmm, ben er nog niet uit :).

Ook een klant stelde mij laats de vraag of ik vanuit mijn antropologisch perspectief eens iets zinnigs over “het nieuwe werken” kon zeggen. Ja, dat kan ik. Nu is dat nieuwe werken een nogal breed begrip. In de ene organisatie betekent het kantoorloos werken en (zoals ZZPers dat doen) overal en altijd kunnen werken, met ontmoetingstijden- en plaatsen met collega’s en dikwijls een mooie virtuele bedrijfsomgeving waarmee je toch continue met elkaar verbonden bent. Een andere organisatie verstaat er onder dat medewerkers geen vast bureau hebben, maar dat er flexplekken en kantoortuinen zijn en je de gelegenheid hebt om een aantal uren per week vanuit huis, op het kantoor van een klant of vanuit elders te werken. Dikwijls is lean denken en besparen op grote kantoorpanden de basis voor de introductie van het nieuwe werkconcept. Soms ligt er een visie op de organisatie van het werk aan ten grondslag. Maar er wordt ook nogal eens wat vergeten...

De “nieuwe werken – kantoren” waar ik kom vind ik vaak prachtig qua aankleding. Fantasievol, speels, jong. Veel afwisseling in flexplekken voor rustig werken, telefoneren, ontmoeting, overleg, etcetera. Als het goed gedaan is wordt het concept ondersteund door prima faciliteiten voor thuiswerken, conference-calls en een goede ICT infastructuur. Laatst was ik bij een automatiseerder die een Starbucks-achtig café met terras voor collegiale gesprekken en klantcontacten had ingericht. Prachtig en een feest om er gebruik van te maken. Het kan ook anders. Een medewerker klaagde tijdens een interview eens over “het afwerkhok” waar hij elke dag werd geacht in te werken.

Toch is een goed design geen garantie voor succes. Ook de mooiste plekken met goede koffie zijn dikwijls opvallend... leeg. En in veel organisaties wordt geklaagd dat “de cultuur zich nog niet heeft aangepast aan het nieuwe concept” of dat “de binding weg is” of dat “het zicht op de productiviteit van medewerkers is verdwenen” of dat “de ziel uit de onderneming is”. En wat ik heel veel zie... managers die eerst verwoed het nieuwe werkconcept promoten, de voordelen van thuis werkenbenoemen en vervolgens klagen dat er niemand meer op kantoor is en mensen niet verschijnen op bijeenkomsten en vergaderingen. Hoe komt dat nou?

Als je een kantoor of organisatie puur ziet als plek om productief te zijn en resultaten te behalen, kan je uit de voeten met goede faciliteiten. Maar een organisatie is meer dan dat. Als antropoloog kijk ik ook- en vooral naar organisaties als een tribe, waar een groep mensen met elkaar een gemeenschap vormt. Bij gemeenschapsvorming horen verhalen, hoort leiderschap en volgelingenschap, hoort positie pakken op de apenrots, hoort verwantschap, hoort macht- en gezag, hoort roddelen en verliefd worden, hoort in- en uitsluiten, hoort het leukste mantelpakje van kantoor aanhebben, hoort een complimentje krijgen van je baas omdat je die notitie zo snel langs brengt, hoort....

Als mij gevraagd wordt om iets verstandigs te zeggen over “hoe onze cultuur kan worden aangepast aan het nieuwe kantoorconcept” stel ik dan ook altijd een paar lastige vragen. Zoals: op welke plek en op welke tijd kunnen jonge collega’s de oudere ontmoeten om iets van ze te leren of om indruk op ze te maken? Of; stel dat ik net als vroeger in de saaie-maandagmiddag-MT-vergadering eens een blik van verstandhouding met die leuke collega wil uitwisselen over de domheid van mijn manager, hoe doe ik dat dan tijdens een conference-call? Of; weten nieuwe medewerkers eigenlijk wel wie hier de formele en informele leiders zijn? Of; hoe zorg ik er als CEO voor dat ik het verhaal over de oprichting van dit bedrijf door mijn vader kan vertellen aan de jongste generatie? En dat... zit vaak niet in het design.

Als je wilt weten hoe je de sociale structuur in het nieuwe werk-concept integreert, kan je de kunst afkijken bij Nomadische volkeren. Veel volken op onze aarde leefden of leven Nomadisch. Dat wil zeggen dat ze geen vaste woonplaats hebben en zich regelmatig verplaatsen. Dat heeft vaak met klimaat, seizoenen en manier van landbouwen te maken. Toch zijn het geen eenlingen en zijn de stammen en familiegroepen juist heel hecht. Voorbeelden zijn de Touareg in de Sahara, Inuïts in Groenland, Roma en Sinti, veenomaden in Mongolië, Yahi Indianen in Californië,...

Een paar handige lessen van de Nomaden:


Dus; wil je van “het nieuwe werken” een succes maken, zorg dan dat de “spirit” van de organisatie galmt in hoofden en harten van alle medewerkers, ongeacht plaats- en tijd!


Zo, ik verplaats mijzelf als werkende nomade nog even van achter het bureau naar het strand.

laptop beach