Geef je op voor de e-zine

Koester de liminale fase

Koester de liminale fase

In veel culturen gaat de overgang van belangrijke fasen in het leven van een persoon of van een gemeenschap gepaard met vaste rituelen. Denk aan rituelen rondom dood, geboorte, huwelijk, toetreden tot een dorp of gemeenschap, volwassen worden. Of de ontgroening bij studentenverenigingen. In de antropologie heten deze rituelen Rites de Passage.

800px Azteeks sjamaan Jorge Nopaltzin GuaderramaDe term werd geïntroduceerd door de Franse antropoloog (met Duits-Nederlandse ouders) Arnold van Gennep (1873-1957) in zijn boek ‘Les Rites de Passage’ uit 1909. De antropologen Turner en Geertz werkten de bergippen verder uit in de jaren zestig. Volgens Van Gennep zijn er drie fases waarin een rite de passage zich ontwikkelt: afscheiding, liminaliteit (transitie) en re-integratie. Voorbeelden van kenmerkende rites de passage zijn die waarbij jongeren in het regenwoud van Brazilië, of bij de Mwiri in Uganda de overgang van kind naar volwassene maken. De jongeren gaan vaak dagen bloot het oerwoud in. Zo scheiden zij zich af van hun moeders en het dorp. In het oerwoud ondergaan ze allerlei proeven. In onze ogen zijn deze niet altijd even acceptabel: slaan, handschoenen aan vol met bijtende mieren, littekens snijden,... Maar ook leren jagen, verhalen over de voorouders aanhoren en de goden aanbidden. Tegenwoordig komen daar vaak “moderne” rituelen bij zoals aidsvoorlichting en emancipatieonderwijs. De dagen dat ze in het woud leven, noemen we de liminale fase. Het is in deze intensieve, geritualiseerde periode dat er daadwerkelijke mega-veranderingen plaatsvinden. Als de jongere daarna met grootste feesten in het dorp onthaald worden, zijn ze volwassen. Ze mogen alles wat de ouderen ook doen en worden volledig serieus genomen. Pubertijdsproblemen zijn er dan ook niet!

Wat kunnen we daar nu mee in organisaties? Wat mij steeds weer opvalt is hoe groot de druk is om reorganisaties of cultuurverandering zo snel mogelijk te laten verlopen. “Mensen zijn onzeker, willen duidelijkheid, klanten merken dat we aan het veranderen zijn,...” zijn drijfveren om snel van het oude naar het nieuwe te willen gaan. Wat natuurlijk niet lukt... Bijna elke reorganisatie gaat met vertraging gepaard. Raar eigenlijk, dat we in westerse organisaties de overgangsfase of liminale fase proberen te verkorten en als negatief beschouwen, terwijl overal en in alle tijden volken weten dat dát nu juist de ultieme periode en unieke kans is om tot waarachtige change te komen.

Als we nu eens gaan doen wat in onze menselijke aard ligt. Veel aandacht besteden aan die liminale fase. Koesteren van de onzekerheid en blij zijn met het losweken van oude machtsstructuren. Een zogenaamde “communitas” vormen van mensen die in hetzelfde schuitje zitten en samen de verandering ondergaan. Tijd en aandacht besteden aan rituelen om afscheid van het oude- en herintrede in het nieuwe te vieren. De oude “geesten” (waarden, producten, missie) verdrijven en nieuwe (cultuur, processen, het nieuwe werken) uitnodigen. Begrijpen dat de oude leider niet altijd de aangewezen persoon is om changemanager te zijn, maar dat je daar een “magiër” ofwel procesbegeleider voor nodig hebt. Die zin geeft aan de toekomst en psychologische onzekerheid kan begeleiden. Die zich terug trekt als het ritueel voltrokken is...

Misschien is verandermanagement dan helemaal niet meer zo ingewikkeld. We doen het immers al eeuwen! Wil je hierin duiken en heb je zin in stevige kost? Lees dan de boeken van:

  • Van Gennep, Arnold (1909). ‘Les rites de passage”
  • Turner, Victor (1967). ‘Betwixt and between: the liminal period in rites de passage,’ Forest of symbols: aspects of the Ndembu ritual, Cornell UP, Ithaca, pp. 23-59.
Waardeer dit blogbericht:
1
Organisaties zijn onze ‘moderne tribes’
Ritualiseer je eerste 90 dagen leiderschap

Related Posts

Inschrijven leergang, trainingen congressen

  • Leergang Organisatiecultuur. Corporate Antropologie – echt aan de slag met organisatiecultuur

    Intensieve en unieke leergang. Data en inschrijven.

  • Training Talk! Faciliteren van kampvuurgesprekken

    Door ons ontwikkelde dialoogvorm, geinspireerd op dialoogvormen van over de hele wereld. Data en inschrijven.

  • Training Own Your Rank

    Over ranking en positie pakken. Krachtig én verbindend zijn. Data en inschrijven.

  • Training Deep Democracy

    Krachtige besluitvormingsmethode, werken met de onderstroom. Meer info en inschrijven: www.deepdemocracy.nl

  • Training Deep Democracy Level 4

    Echt gegrepen door Deep Democracy en verder op dit pad? De Level 4 training focust op een dieper begrip van jezelf en dan speciaal in relatie tot conflict, projectie en roltheorie. Trainer: Frank Weijers. Inschrijven kan hier.

  • 28-29 Oktober 2017: Why the world needs anthropologists

    Powering the planet! Een antroplogie congres in Durham (UK). En wij zijn er ook! Walter Faaij geeft een workshop over hoe je duurzaamheid in het DNA van je organisatie kunt veranderen. Meer informatie en inschrijven

  • 7 november 2017: Rhythm of Life, Jitske Kramer en Typhoon

    Na het grote succes van het eerste seminar in april, gaan Jitske en Typhoon nogmaals samen de planken op. Meld je snel aan voor dit bruisende event! Meer informatie en inschrijven.

  • 14 November 2017: Noloc Loopbaancongres

    Verschillende sprekers zullen je inspireren rondom het centrale thema ‘Verbinding!’ Jitske Kramer is een van de keynote sprekers. Meer informatie en inschrijven.

  • 28 November 2017 college Verandermanagement voor Focus Conferences

    Danielle Braun geeft op 28 november een college in de collegereeks Verandermanagement voor Focus Conferences, meer informatie over dit college vindt u hier.

  • 1 December 2017: Jaarcongres Verandermanagement

    Alweer de zevende editie van hét Jaarcongres Verandermanagement. Met in ieder geval Ben Tiggelaar, Hans Vermaak en Jitske Kramer. Meer informatie en inschrijven.

  • 1 December 2017: Mediationcongres 2017

    Danielle Braun is één van de sprekers op het Mediationcongres 2017, meer informatie over dit congres vindt u hier.

  • 12 December 2017: Event Corporate Culture

    Omdat vorig jaar zo'n geweldig succes was, doen we het dit jaar weer! Een inspirerende reis door de Corporate Tribe. Met in ieder geval Danielle Braun en Jitske Kramer. Meer informatie en inschrijven.

  • 6-12 Mei 2018: Deep Democracy Griekenland

    Voor de vijfde keer organiseren we een intensieve Deep Democracy week in Griekenland (level 2 en 3). Met Jitske Kramer en Frank Weijers. Meer informatie en inschrijven.

In beeld

Winnaar Managementboek van het jaar 2016! 

Managementboek van het jaar 

 
 

Nieuwste Blog